วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๑ จาก ๑๐
ลิ้น
ตัวลิ้นกับฝ้า แยกกันอ่านเสมอ · ถ่ายภาพในแสงธรรมชาติ ก่อนอาหาร ไม่มีสีจากอาหาร-ชา-กาแฟ
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
ลิ้น
ร้อน0°
ตัวลิ้น แดง ปลายและขอบแดงเข้ม อาจมีจุดแดง
ฝ้า เหลือง หนาถ้าแกร่ง แห้งถ้าร้อน–แห้ง
แยกจาก ไฟลอย: แดงแต่ไม่มีฝ้า
เบา60°
ตัวลิ้น เล็ก บาง สั่นเมื่อแลบ เบี้ยวเล็กน้อย
ฝ้า บาง ขาว หรือไม่ชัด
แยกจาก แห้ง: มีร่องแตก ไม่สั่น
แห้ง120°
ตัวลิ้น เล็ก ผอม แห้ง มีร่องแตก
ฝ้า น้อย ลอกเป็นหย่อม หรือไม่มี (ลิ้นกระจก)
แยกจาก แดง = หยินพร่อง · ซีด = เลือดพร่อง
เย็น180°
ตัวลิ้น ซีด อวบ ชื้น อาจมีรอยฟัน
ฝ้า ขาว บาง ชื้น-ลื่น
แยกจาก หนัก: ฝ้าขาวหนาเหนียว
หนัก240°
ตัวลิ้น ซีด อวบใหญ่ รอยฟันชัด ชื้นมาก
ฝ้า ขาวเหนียวหนา หรือขาวลื่นเป็นน้ำ
แยกจาก เย็น: ฝ้าบาง ไม่เหนียว
ชุ่ม300°
ตัวลิ้น แดงหรือปกติ อวบ ชื้น
ฝ้า เหลืองเหนียวหนา ลอกไม่ออก
แยกจาก หนัก: ฝ้าขาว ลิ้นซีด
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
ตัวลิ้น แดง เล็ก แห้ง แตก ปลายแดงจัด
ฝ้า ไม่มี หรือลอกเป็นแผนที่
แยกจาก ร้อนแกร่ง: มีฝ้าเหลือง
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๒ จาก ๑๐
ชีพจร
นับอัตรา ๓๐ วินาที × ๒ · กดสามระดับ (ลอย กลาง จม) · เลือกลักษณะจากรายการปิด ๘ คำ · ไม่สม่ำเสมอ → ECG ก่อน
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
ชีพจร
ร้อน0°
อัตรา เร็ว > ๙๐
ความลึก ลอยถึงกลาง
รูปร่าง ใหญ่ เต็ม แรง พุ่ง
ชื่อ 数 shuò · 洪 hóng · กบกระโดด
เบา60°
อัตรา เร็ว ไม่สม่ำเสมอ
ความลึก ลอย
รูปร่าง เล็ก ตึง เต้นข้าม เปลี่ยนไปมา
ชื่อ 浮 fú · 结/代 · งูเลื้อย เร็ว
แห้ง120°
อัตรา ปกติ–เร็วเล็กน้อย
ความลึก กลาง
รูปร่าง เล็ก เส้นบาง ตึง ฝืด
ชื่อ 细 xì · 弦 xián · 涩 sè · งูเลื้อย
เย็น180°
อัตรา ช้า < ๖๐
ความลึก จม
รูปร่าง อ่อน ไม่มีแรง นุ่ม
ชื่อ 迟 chí · 沉 chén · 弱 ruò · หงส์ ช้า
หนัก240°
อัตรา ช้า–ปกติ
ความลึก จม
รูปร่าง ลื่น หรือหนืดอ่อน
ชื่อ 沉 chén · 滑 huá · 濡 rú · หงส์ หนัก
ชุ่ม300°
อัตรา ปกติ–เร็วเล็กน้อย
ความลึก กลาง
รูปร่าง ลื่น กลิ้งเหมือนลูกปัด เต็ม
ชื่อ 滑 huá · 数 shuò · กผะ-ปิตตะ
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
อัตรา เร็ว
ความลึก กลาง–ลอย
รูปร่าง เล็ก บาง ไม่มีแรง
ชื่อ 细数 xì shuò — เร็วแบบร้อน บางแบบแห้ง
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๓ จาก ๑๐
สิ่งที่เห็นตอนผู้ป่วยเดินเข้ามา
สีหน้า ผิว ตา มือเท้า รูปร่าง ท่าทาง เสียง กลิ่น — ก่อนถามคำแรก
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
ดู · ฟัง · ดม · สัมผัส
ร้อน0°
หน้า ผิว แดงทั่ว โดยเฉพาะแก้ม-จมูก ผิวอุ่น อาจชื้นเหงื่อ
ตา ตาขาวมีเส้นเลือดแดง แววตาคม จ้อง
มือเท้า ฝ่ามืออุ่น-ร้อน แดง
ท่าทาง เสียง นั่งไม่นิ่ง ถอดเสื้อคลุม พูดดัง-เร็ว กลิ่นตัวแรง
เบา60°
หน้า ผิว สีเปลี่ยนเร็ว ผิวบาง คล้ำหม่นหรือซีด
ตา กลอกไปมา กะพริบถี่ เปลือกตากระตุก
มือเท้า มือเย็นชื้น สั่นละเอียด กัดเล็บ
ท่าทาง เสียง ผอมเล็ก เขย่าขา เปลี่ยนท่าบ่อย พูดเร็ว-สูง ตกใจง่าย
แห้ง120°
หน้า ผิว หยาบ ขุย ไม่เงา ผอม กระดูกเด่น
ตา แห้ง ลึกโหล ขอบตาคล้ำ
มือเท้า ลายมือชัด เล็บสันเปราะ ส้นเท้าแตก
ท่าทาง เสียง ขยับบ่อย จิบน้ำทีละนิด เสียงแหบแห้ง ไอแห้ง
เย็น180°
หน้า ผิว ซีดขาวหรือซีดเหลือง ไม่มีเลือดฝาด ผิวเย็น
ตา เยื่อบุตาซีด ไม่มีประกาย
มือเท้า เย็นถึงข้อมือ ข้อเท้า ซีด refill ช้า
ท่าทาง เสียง ห่อตัว ใส่เสื้อคลุม เคลื่อนช้า เสียงเบา-ช้า
หนัก240°
หน้า ผิว อูมบวม ซีดหม่นหรือคล้ำเทา หนังตาบวม ผิวเย็นชื้นหนา
ตา ปรือ ถุงใต้ตา เหมือนง่วงตลอด
มือเท้า บวม เย็นชื้น กดข้อเท้าบุ๋ม
ท่าทาง เสียง อวบซีด นั่งแล้วไม่อยากลุก หายใจตื้น เสียงทุ้มมีเสมหะ
ชุ่ม300°
หน้า ผิว มันเงา รูขุมขนกว้าง สิวหนอง แดงคล้ำ อุ่นเหนียว
ตา ตาขาวเหลืองขุ่น ขี้ตาเยอะ
มือเท้า ฝ่ามือชื้นอุ่นเหนียว เท้ามีกลิ่น เชื้อราซอกนิ้ว
ท่าทาง เสียง อวบ พุงกลาง ผิวเปล่ง กระแอมบ่อย กลิ่นเปรี้ยว-หมัก
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
หน้า ผิว แก้มแดงเป็นวงบนพื้นซีด ผิวแห้งบาง
ตา แห้งแสบ แดงเล็กน้อยตอนบ่าย
มือเท้า ฝ่ามือร้อนแดง แต่เท้าเย็น
ท่าทาง เสียง กระวนกระวายแต่ล้า พัดหน้าแต่ห่มขา
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๔ จาก ๑๐
ขับถ่ายและสารคัดหลั่ง
ปัสสาวะ อุจจาระ เหงื่อ เสมหะ-น้ำมูก ตกขาว — ดูสี ความข้น กลิ่น ปริมาณ
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
มูตร · มละ · สารคัดหลั่ง
ร้อน0°
ปัสสาวะ เหลืองเข้ม-ส้ม น้อย แสบขัด
อุจจาระ แข็งแห้ง หรือเหลวแสบร้อนกลิ่นแรง
เหงื่อ มาก ใส ร้อน ออกกลางคืน
เสมหะ ตกขาว เหลือง-เขียว เหนียว · ตกขาวเหลืองคัน · ประจำเดือนมาก แดงสด เร็ว
เบา60°
ปัสสาวะ บ่อย ครั้งละน้อย ใส เมื่อตื่นเต้น
อุจจาระ สลับผูก-เหลว มีลมมาก ถ่ายเมื่อเครียด
เหงื่อ ออกที่มือเท้าเมื่อประหม่า
เสมหะ ตกขาว น้อย · ประจำเดือนไม่สม่ำเสมอ ปวดเกร็ง
แห้ง120°
ปัสสาวะ เข้ม น้อยมาก SG สูง
อุจจาระ เม็ดเล็กแข็งเหมือนมูลแพะ ๓ วันครั้ง
เหงื่อ น้อย ผิวแห้ง
เสมหะ ตกขาว ไอแห้งไม่มีเสมหะ · ช่องคลอดแห้ง · ประจำเดือนน้อย-ขาด
เย็น180°
ปัสสาวะ ใสเหมือนน้ำ มาก บ่อย กลางคืน
อุจจาระ เหลว นิ่ม เศษอาหาร ถ่ายเช้ามืด ไม่มีกลิ่นแรง
เหงื่อ น้อย เย็น
เสมหะ ตกขาว ใส บาง · ตกขาวใส · ประจำเดือนช้า จาง น้อย
หนัก240°
ปัสสาวะ ใส น้อยกลางวัน บ่อยกลางคืน
อุจจาระ นิ่มเหลว มูกใส ปริมาณมาก ถ่ายไม่สุด
เหงื่อ เย็นชื้น
เสมหะ ตกขาว ขาวใสมาก โดยเฉพาะเช้า · ตกขาวใสมาก · ประจำเดือนมีมูก
ชุ่ม300°
ปัสสาวะ ขุ่น เหลืองข้น มีกลิ่น ฟอง
อุจจาระ เหนียว ติดโถ กลิ่นแรง มีมูก ถ่ายไม่สุด
เหงื่อ เหนียว กลิ่นเปรี้ยว-หมัก
เสมหะ ตกขาว เหลือง-เขียว ข้น · ตกขาวเหลืองกลิ่น เชื้อราซ้ำ
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
ปัสสาวะ เข้ม น้อย · กลางคืนบ่อย
อุจจาระ แห้งแข็ง
เหงื่อ ออกกลางคืนจนเปียก ตอนกลางวันไม่ค่อยมี
เสมหะ ตกขาว ปากคอแห้งกลางคืน · ประจำเดือนน้อย-หมด
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๕ จาก ๑๐
ความชอบ · จังหวะ · ตัวปรับ
สามคำถามที่น้ำหนัก × ๒ — ร่างกายแสวงหาขั้วตรงข้ามโดยไม่รู้ตัว
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
ชอบอะไร · แย่ตอนไหน · อะไรช่วย
ร้อน0°
ชอบ น้ำเย็นจัด แอร์ พัดลมจ่อ แม้หน้าหนาว
ทนไม่ได้ แดด ร้อน เผ็ด ทอด เหล้า
แย่ตอน บ่ายถึงค่ำ · ฤดูร้อน · หลังอดนอน โกรธ
ดีขึ้นด้วย ของเย็น ผลไม้ฉ่ำ ประคบเย็น พัก ที่เย็น
เบา60°
ชอบ ผ้าห่มหนัก กอดแน่น ที่เงียบมืดอุ่น ข้าวต้ม ซุป
ทนไม่ได้ ลมแรง เสียงดัง คนเยอะ เดินทาง อดนอน อดข้าว กาแฟ
แย่ตอน ๑๔–๑๘ น. และ ๐๒–๐๖ น. · ปลายฝนต้นหนาว · เปลี่ยนตาราง
ดีขึ้นด้วย กิจวัตรเวลาเดิม นวดน้ำมันอุ่น ถ่วงน้ำหนัก หายใจช้า
แห้ง120°
ชอบ อาหารมัน ซุป ผลไม้ฉ่ำ ทาน้ำมัน แช่น้ำ
ทนไม่ได้ ลม แอร์ อากาศแห้ง เครื่องบิน ของแห้งกรอบ
แย่ตอน ปลายหนาว-ต้นร้อน · ดึกถึงเช้ามืด · อดนอน
ดีขึ้นด้วย น้ำอุ่นจิบบ่อย น้ำมัน อาหารเหนียวนุ่ม นอนพอ
เย็น180°
ชอบ น้ำอุ่น อาหารร้อน ผ้าห่ม แดด ใส่เสื้อหนากว่าคนอื่น
ทนไม่ได้ แอร์ ผลไม้เย็น น้ำแข็ง (อืด ถ่าย ปวดเมื่อย)
แย่ตอน เช้ามืด · ฤดูหนาว-ฝน · หลังอดอาหาร เสียเลือด
ดีขึ้นด้วย ของอุ่น ประคบร้อน ขิง พริกไทย แดด ขยับเบา ๆ
หนัก240°
ชอบ อยู่นิ่ง นอน ของหวานมันเย็น (ไอศกรีม นม)
ทนไม่ได้ อากาศชื้นเย็น ฝน หมอก นั่งนาน นอนกลางวันนาน
แย่ตอน เช้า (ตื่นแย่สุด) · หลังอาหารมื้อใหญ่ · วันฝน
ดีขึ้นด้วย เดิน ออกแดด ของอุ่นเผ็ดแห้งขม อบเหงื่อ อดมื้อเย็น
ชุ่ม300°
ชอบ หวาน มัน ทอด นม ชีส เบียร์ — รู้ว่าแย่แต่หยุดยาก
ทนไม่ได้ อากาศชื้นอบอ้าว (ฝนร้อน) หลังยาปฏิชีวนะ งานเลี้ยง
แย่ตอน ปลายฝน-ต้นหนาว · บ่าย · หลังมื้อใหญ่
ดีขึ้นด้วย รสขมฝาด ผักใบ อดมื้อเย็น เหงื่อจากการขยับ อบสมุนไพร
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
ชอบ เย็นเฉพาะหน้า-อก (พัดลมจ่อหน้า) แต่ห่มขา ใส่ถุงเท้า
ทนไม่ได้ อดนอน เหงื่อโชก เผ็ด เหล้า กาแฟ พูดมาก
แย่ตอน ๑๕–๑๙ น. และ ๐๑–๐๔ น. · เช้าดีที่สุด
ดีขึ้นด้วย ชุ่มเย็นอ่อน ๆ อุณหภูมิห้อง นอนพอ พักบ่าย — ไม่ใช่เย็นจัด/ขมจัด
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๖ จาก ๑๐
วัดข้างเตียง
อุณหภูมิ ชีพจร ความดัน น้ำหนัก-เอว BIA ทดสอบลุกยืน — ตัวเลขที่ทำซ้ำได้โดยไม่ขึ้นกับผู้ตรวจ
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
วัดได้ทันที
ร้อน0°
อุณหภูมิ ปลายบน ๓๗.๒–๓๗.๘ · ไข้ต่ำบ่าย
ชีพจร ความดัน HR > ๘๕ · BP สูง + หน้าแดง
น้ำหนัก BIA BMI ปกติ-ต่ำทั้งที่กินมาก · BMR ประมาณสูง
อื่น ผิวอุ่น refill < ๑ วิ · RR > ๑๘
เบา60°
อุณหภูมิ ปกติ แกว่ง
ชีพจร ความดัน ลุกยืน HR ↑ ≥ ๓๐ ไม่มี BP ตก (POTS) · HR > ๙๐ นั่งนิ่ง · ไม่สม่ำเสมอ
น้ำหนัก BIA BMI < ๒๐ · กล้ามเนื้อต่ำ
อื่น สั่นละเอียด · Beighton ≥ ๔ · RR > ๑๘ ถอนหายใจ · reflex ไว
แห้ง120°
อุณหภูมิ ปกติ
ชีพจร ความดัน ลุกยืน BP ตก ≥ ๒๐/๑๐ · HR ขึ้นตาม
น้ำหนัก BIA BMI < ๑๘.๕ · TBW% ต่ำ (ช < ๕๐ ญ < ๔๕) · phase angle ต่ำ
อื่น turgor > ๒ วิ · เยื่อบุแห้ง · urine SG > ๑.๐๒๐ · Schirmer < ๕ มม.
เย็น180°
อุณหภูมิ เช้า < ๓๖.๓ สม่ำเสมอ ๗ วัน
ชีพจร ความดัน HR < ๖๐ · BP < ๑๐๐/๖๐ + เหนื่อย
น้ำหนัก BIA BMR ประมาณต่ำ · กล้ามเนื้อต่ำ
อื่น ผิวเย็น refill > ๒ วิ · แรงบีบมือต่ำ · เดิน < ๑.๐ ม./วิ
หนัก240°
อุณหภูมิ ต่ำ-ปกติ
ชีพจร ความดัน HR ช้า · BP สูงชนิด DBP สูง ไม่เร็ว
น้ำหนัก BIA ขึ้น > ๒ กก./สัปดาห์ (น้ำ) · ECW/TBW > ๐.๔๐ · ไขมันสูง กล้ามเนื้อต่ำ
อื่น กดหน้าแข้งบุ๋ม · คอ > ๔๐ ซม. STOP-BANG ≥ ๓ · Epworth > ๑๐
ชุ่ม300°
อุณหภูมิ ปกติ-อุ่น ผิวชื้นเหนียว
ชีพจร ความดัน ปกติ-เร็วเล็กน้อย · BP สูงเล็กน้อย
น้ำหนัก BIA เอว ≥ ๙๐/๘๐ · BMI ๒๓–๒๙ · ไขมันช่องท้องสูง · ECW/TBW ๐.๓๘–๐.๔๐
อื่น น้ำตาลหลังอาหาร ๑๔๐–๑๙๙ · เชื้อรา/หนองที่ผิว-เล็บ-ปาก
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
อุณหภูมิ เช้าปกติ-ต่ำ บ่ายขึ้น ≥ ๐.๕ · หน้าร้อนกว่าเท้า (อินฟราเรด)
ชีพจร ความดัน HR พักปกติ-เร็วเล็กน้อย เพิ่มมากเมื่อลุก · BP ไม่สูง
น้ำหนัก BIA TBW% ต่ำ กล้ามเนื้อต่ำ
อื่น hot-flash diary ๗ วัน (ครั้ง เวลา ตัวกระตุ้น)
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๗ จาก ๑๐
ผลเลือดและการตรวจพิเศษที่ชี้ทิศ
ผิดปกติชัด = ๓ คะแนน · เอียงในช่วงปกติ = ๑ · ทุกค่าต้องจัดการตามความหมายทางการแพทย์ก่อน
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
Lab → ทิศ
ร้อน0°
ต่อมไร้ท่อ TSH ↓ FT4 ↑ (ไทรอยด์เป็นพิษ)
อักเสบ CRP/ESR ↑ · WBC ↑ neutrophil
เมแทบอลิก HbA1c ↑ + ผอม กระหาย · uric ↑ ขณะกำเริบ · ALT ↑ + ตาเหลือง
อื่น cortisol ค่ำสูง · ECG sinus tachy · ANA/RF บวก
เบา60°
ต่อมไร้ท่อ TSH ↓ · cortisol/DHEA จังหวะผิด · metanephrine (ถ้าสงสัย)
เลือด-แร่ธาตุ Hb ↓ · ferritin < ๕๐ (+RLS) · Mg/Ca/K ↓ · B12 ↓
เมแทบอลิก FBS < ๗๐ ขณะมีอาการ
อื่น Holter PVC/PAC · tilt = POTS · HRV RMSSD ↓ + HR ↑ · DEXA
แห้ง120°
น้ำ-เกลือแร่ Na ↑ · osm ↑ · Hct ↑ · BUN/Cr > ๒๐ · urine SG > ๑.๐๒๕
ฮอร์โมน FSH ↑ E2 ↓ · HbA1c ↑ + ปัสสาวะมาก
ภูมิคุ้มกัน SSA/SSB ANA (Sjögren)
อื่น albumin ↓ + ผอม · Mg/Ca ↓ · DEXA · ferritin/B12 ↓ (เลือดพร่อง)
เย็น180°
ต่อมไร้ท่อ TSH ↑ FT4 ↓ · cortisol เช้าต่ำ · testosterone ↓
เลือด Hb ↓ · ferritin ↓ · B12/folate ↓
เมแทบอลิก FBS ↓ · albumin ↓ · LDL ↑ ในคนผอมเย็น
อื่น vit D < ๒๐ · ECG brady · BNP ↑ EF ↓ · PHQ-9 ชนิดเฉื่อย
หนัก240°
ต่อมไร้ท่อ TSH ↑ · cortisol ไม่กด (Cushing)
ไต-หัวใจ albumin ↓ + บวม · Cr ↑ eGFR ↓ · urine protein · NT-proBNP ↑
เมแทบอลิก LDL/TG ↑ + เฉื่อย · HbA1c ↑ + อ้วนเฉื่อย · Na ↓
อื่น polysomnography AHI ≥ ๕ · US ก้อน/ถุงน้ำ · Doppler (บวมข้างเดียว)
ชุ่ม300°
ไขมัน-ตับ TG ≥ ๑๕๐ HDL ↓ · ALT/GGT ↑ · US ไขมันพอกตับ
น้ำตาล FBS ๑๐๐–๑๒๕ · HbA1c ๕.๗–๖.๔ · HOMA-IR > ๒.๕
อักเสบ-ติดเชื้อ hs-CRP ๑–๑๐ · uric ↑ · UA ขุ่น WBC nitrite · KOH/swab · stool · H. pylori
อื่น androgen ↑ + US รังไข่ (PCOS อ้วน) · IgE ↑
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
ฮอร์โมน FSH > ๒๕–๔๐ E2 ↓ · testosterone ↓ (ชาย) · TSH ↓
เครียด cortisol ค่ำสูง-เช้าต่ำ DHEA-S ↓
ธงแดง ESR ↑ ซีด CXR/IGRA (วัณโรค) · ANA (SLE) — เหงื่อกลางคืน+ไข้บ่าย+น้ำหนักลด
อื่น HbA1c ↑ + ผอม · Na/Hct เอียงข้น
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๘ จาก ๑๐
สมอง จิตใจ และการนอน
มิติ 🧠 และ 💚 — ชั้นที่ทีมมักให้คะแนนไม่ตรงกันที่สุด จึงต้องมีคำที่นับได้
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
นอน · คิด · รู้สึก
ร้อน0°
การนอน หลับยาก ตื่นตี ๒–๓ ร้อน · ฝันร้ายรุนแรง · ตื่นเช้าไม่ง่วง
ความคิด กระวนกระวาย ไวต่อแสงเสียงแบบรำคาญ
อารมณ์ หงุดหงิด โกรธเร็ว ใจร้อน วิจารณ์ อดทนรอไม่ได้
แรงขับ ต้องเสร็จเดี๋ยวนี้ แข่งขัน เอาชนะ
เบา60°
การนอน หลับยากเพราะคิดไม่หยุด หลับตื้น ฝันเยอะ ตื่นทุกเสียง
ความคิด กระโดด เปลี่ยนเรื่องเร็ว ลืมง่าย เริ่มหลายอย่างไม่จบ
อารมณ์ วิตกกังวล ตกใจง่าย แพนิก เปลี่ยนเร็ว รู้สึกลอย
แรงขับ พุ่งแล้วหมดเร็ว เบื่อง่าย ต้องการสิ่งใหม่
แห้ง120°
การนอน หลับตื้น ตื่นบ่อย ตื่นตี ๓–๔ แล้วไม่หลับ กระตุกก่อนหลับ
ความคิด ฟุ้ง แล่นไม่หยุด กังวลล่วงหน้า
อารมณ์ เปราะ ไม่มั่นคง โดดเดี่ยว แห้งแล้งทางใจ
แรงขับ กลัวเปลี่ยนแต่หยุดนิ่งไม่ได้
เย็น180°
การนอน ง่วงมาก นอนนาน ตื่นยาก ไม่สดชื่น
ความคิด ช้า เบลอ (ไม่ใช่ฟุ้ง) ความจำสั้น
อารมณ์ เฉื่อย ยอมง่าย กลัว ไม่กล้าเริ่ม ซึมเศร้าชนิดนอนมาก-กินมาก
แรงขับ ไม่มีแรงจูงใจ พูดน้อย
หนัก240°
การนอน ง่วงทั้งวัน หลังอาหาร กรน ตื่นปวดหัว นอนกี่ชั่วโมงก็ไม่พอ
ความคิด หมอกหนัก ตัดสินใจไม่ได้ ช้าหนืด
อารมณ์ เศร้าหน่วง ยึดติดของ-คน-อดีต ร้องไห้แบบท้อ
แรงขับ ชีวิตเป็นภาระ ไม่อยากออกจากบ้าน
ชุ่ม300°
การนอน หลับได้แต่ตื่นไม่สดชื่น หัวหนักตื้อ ง่วงหลังมื้อใหญ่
ความคิด เหนอะ ตื้อ หมกมุ่นเรื่องเดิม
อารมณ์ หงุดหงิดแบบอึดอัด (ไม่ใช่โกรธพุ่ง) ติดสบาย
แรงขับ อยากกิน อยากนอน — รู้ว่าแย่แต่หยุดยาก
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
การนอน หลับแล้วตื่นตี ๒–๔ ตัวร้อน ใจสั่น คิดวน ฝันมาก
ความคิด วนซ้ำ ไม่มีสมาธิเพราะร้อนใน
อารมณ์ หงุดหงิดกระวนกระวายชนิดไม่มีแรง — โกรธแต่ล้า
แรงขับ อยากทำแต่หมดกำลัง (burnout)
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๙ จาก ๑๐
โรคแผนปัจจุบันที่มักแสดงแต่ละขั้ว
สมมติฐานตั้งต้นเท่านั้น — โรคเดียวกันเปลี่ยนขั้วตามระยะ ต้องยืนยันด้วยแผ่นนับคะแนน
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
โรค ≠ ขั้ว
ร้อน0°
ต่อมไร้ท่อ-อักเสบ ไทรอยด์เป็นพิษ · ติดเชื้อ-ไข้ · ภูมิต้านตนเองระยะกำเริบ
ทางเดินอาหาร กระเพาะ กรดไหลย้อน แผลเพปติก · ตับอักเสบ
ผิว-ข้อ ลมพิษ สิวอักเสบ โรซาเซีย สะเก็ดเงิน · เกาต์กำเริบ
อื่น ความดันสูงชนิดหน้าแดง HR เร็ว · ไมเกรนตุบ · ประจำเดือนมาก · นอนไม่หลับร้อน
เบา60°
ประสาท-ใจ วิตกกังวล แพนิก PTSD ADHD · นอนไม่หลับหลับยาก
หัวใจ-อัตโนมัติ POTS · vasovagal · PVC/SVT ไม่ร้ายแรง · hypermobility
ทางเดินอาหาร IBS สลับ-เกร็ง · functional dyspepsia
อื่น ไมเกรนมีออรา · เวียนหัว BPPV · tremor tic RLS · กระดูกพรุน · PCOS ผอม
แห้ง120°
น้ำ-สารคัดหลั่ง ขาดน้ำ · Sjögren · ตาแห้ง · วัยหมดประจำเดือน
ผิว-ข้อ ผิวแห้งอักเสบ · ข้อเสื่อม · กระดูกพรุน · กล้ามเนื้อลีบ
ทางเดินอาหาร ท้องผูกเรื้อรัง IBS-C
อื่น ขาดสารอาหาร · ไทรอยด์พิษระยะยาว · เบาหวานควบคุมไม่ได้ · ไอแห้งเรื้อรัง
เย็น180°
ต่อมไร้ท่อ ไทรอยด์ต่ำ · ต่อมหมวกไตบกพร่อง
เลือด-หัวใจ ซีดทุกสาเหตุ · Raynaud · หัวใจล้มเหลว output ต่ำ
เหนื่อยล้า CFS · หลังไวรัส · ซึมเศร้าชนิดเฉื่อย · ตามฤดู
อื่น ขาดสารอาหาร หลังคลอด ผู้สูงอายุเปราะบาง · ท้องเสียเรื้อรังชนิดเย็น · มดลูกเย็น
หนัก240°
ต่อมไร้ท่อ-เมแทบอลิก ไทรอยด์ต่ำ · อ้วนเฉื่อย · เบาหวานเรื้อรัง
น้ำคั่ง หัวใจล้มเหลว · ไตเรื้อรัง · ตับแข็ง · lymphedema · เส้นเลือดขอด
นอน-ใจ OSA · ซึมเศร้า melancholic · หลังโควิด
อื่น ไซนัส/ภูมิแพ้น้ำมูกใส · เนื้องอก ซีสต์ ก้อนไขมัน · ปวดหนักตื้อวันฝน · ยา (สเตียรอยด์ CCB)
ชุ่ม300°
เมแทบอลิก metabolic syndrome · ก่อนเบาหวาน · ไขมันพอกตับ · เกาต์
ผิว-เชื้อ สิว ผิวมัน seborrheic · intertrigo · เชื้อราซ้ำ
ติดเชื้อมีหนอง ไซนัสน้ำมูกเหลือง · UTI · ช่องคลอดอักเสบ · ทอนซิล
อื่น H. pylori · IBD กำเริบ · ถุงน้ำดี · PCOS อ้วน · ปริทันต์
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
ฮอร์โมน วัยหมดประจำเดือน · ยาต้านฮอร์โมนมะเร็ง · พร่องฮอร์โมนเพศชาย
หมดกำลัง burnout · เครียดเรื้อรัง · นอนน้อยสะสม · หลังป่วยนาน-เคมีบำบัด
เผาผลาญ ไทรอยด์พิษระยะยาว · เบาหวานระยะผอม
ธงแดง วัณโรค · มะเร็งต่อมน้ำเหลือง · SLE · ติดเชื้อเรื้อรัง
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"
วงล้อสามเหลี่ยมธาตุ · แผ่นที่ ๑๐ จาก ๑๐
ชื่อเรียกในสามศาสตร์และแผนปัจจุบัน
เทียบเคียงเพื่อสื่อสาร ไม่ใช่การแปลตรง — แต่ละศาสตร์ยังคงระบบของตนเอง
ร้อนเบาแห้งเย็นหนักชุ่มบ้านธาตุไฟบ้านธาตุลมบ้านธาตุน้ำ
ไทย · อายุรเวท · จีน
ร้อน0°
แผนไทย ปิตตะกำเริบ · ไฟธาตุกำเริบ
อายุรเวท Pitta vṛddhi · uṣṇa tīkṣṇa · tīkṣṇāgni
แผนจีน 实热 ร้อนแกร่ง · 火 · 热毒
แผนปัจจุบัน Hypermetabolic / inflammatory / hyperadrenergic state
เบา60°
แผนไทย วาตะกำเริบ · ลมกำเริบ (ลมหกกอง)
อายุรเวท Vāta vṛddhi · laghu cala sūkṣma · prāṇa/vyāna
แผนจีน 风 ลม (内风) · 气虚 · 心血虚 · 肝气郁结
แผนปัจจุบัน Autonomic dysregulation · orthostatic intolerance · hyperarousal · low bone/mass
แห้ง120°
แผนไทย วาตะกำเริบ + อาโปหย่อน · ลมแห้งวัยชรา
อายุรเวท Vāta rūkṣa khara · rasa-dhātu kṣaya · ojas kṣaya
แผนจีน 燥 · 阴虚 หยินพร่อง · 血虚 เลือดพร่อง · 津液不足
แผนปัจจุบัน Volume depletion · sicca · sarcopenia / low tissue mass
เย็น180°
แผนไทย ปิตตะหย่อน · ไฟธาตุหย่อน · ปริณามัคคีอ่อน
อายุรเวท Pitta kṣaya · mandāgni · kapha śīta manda
แผนจีน 寒证 · 阳虚 หยางพร่อง · 脾肾阳虚
แผนปัจจุบัน Hypometabolic / low-output / hypoarousal state
หนัก240°
แผนไทย เสมหะกำเริบ + ปิตตะหย่อน · อาโปกำเริบ · น้ำเหลืองเสีย (เย็น)
อายุรเวท Kapha vṛddhi guru manda sthira · āma
แผนจีน 寒湿 เย็นชื้น · 痰湿 · 水肿 · 痰凝 (ก้อน)
แผนปัจจุบัน Fluid overload / edema · hypothyroid state · low-arousal depression · OSA
ชุ่ม300°
แผนไทย เสมหะกำเริบ + ปิตตะ · เสมหะพิการ (เหลือง-เขียว)
อายุรเวท Kapha-pitta · snigdha picchila · pakva āma · srotorodha
แผนจีน 湿热 ชื้นร้อน · 痰热 เสมหะร้อน
แผนปัจจุบัน Insulin resistance / metabolic syndrome · suppurative & mucosal inflammation · dysbiosis
ไฟลอยบนน้ำพร่องภาวะผสม · ไม่ใช่ขั้ว
แผนไทย ปิตตะกำเริบบนวาตะ-น้ำพร่อง · ไฟธาตุลอย
อายุรเวท Pitta on vāta-dhātu-kṣaya · dhātukṣaya-jvara
แผนจีน 阴虚火旺 หยินพร่องไฟกำเริบ · 虚热 · 五心烦热
แผนปัจจุบัน Narrowed thermoneutral zone (vasomotor) · catabolic burnout · chronic wasting pattern
= ร้อนที่ชั้นนอก + แห้งที่ชั้นกลาง · ก้าวแรกคือเติมน้ำ ไม่ใช่ระบายร้อนคู่ตรงข้ามอยู่ตรงข้ามกันบนแผ่น · ตรงข้ามคือยา · สามเหลี่ยมจาง = บ้านธาตุไฟ ลม น้ำเพลินไพร · การแพทย์เชื่อมศาสตร์ · ฉบับร่างที่ ๑ · ๒๕๖๙ · คู่กับ "จากอาการสู่วงล้อ"